Zon en huid: antwoord op de 10 vragen die patiënten stellen
Door Dr. Claire Jacquin, dermatoloog in Annecy
Misvattingen over de zon zijn hardnekkig. Om meer duidelijkheid te scheppen, vroeg Ker Sun uitleg aan Dr. Claire Jacquin, dermatoloog en lid van de vereniging "Dans la peau des sportifs". In vraag-en-antwoordvorm beantwoordt zij de meest voorkomende vragen van haar patiënten en zet zij enkele essentiële waarheden over uv-stralen en huidbescherming recht.
"O nee dokter, ik stel me nooit bloot aan de zon!"
Deze zin hoor ik dagelijks, ook bij patiënten die toch gebruind zijn of veel buitenactiviteiten hebben. En wist u dat ultraviolette stralen (uv) niet alleen op het strand aanwezig zijn, maar in alle omstandigheden zodra men buiten is?
Wist u dat deze uv-stralen verantwoordelijk zijn voor 80% van de huidkankers, waaronder de meest voorkomende kanker ter wereld (basaalcelcarcinoom), vooral bij een lichte huid?
Vraag 1
Word ik blootgesteld aan uv-stralen wanneer ik tuinier, wandel of mijn hond uitlaat?
Absoluut. Uv-stralen zijn volledig onzichtbaar en kleurloos, en ze hebben niets te maken met het gevoel van warmte (dus niet te verwarren met infraroodstralen). Deze door de zon uitgezonden stralen hebben een wisselende sterkte in de loop van de dag en de seizoenen: dit kan worden begrepen aan de hand van de uv-index, die van 0 tot 14 gaat. Vanaf 3 wordt de index als "matig" beschouwd en begint het risico: bescherming is dan nodig. Hoe hoger deze index, hoe sterker de uv-intensiteit en dus hoe groter het gevaar.
Vraag 2
Als het waait of bewolkt is, loop ik dan geen risico?
Helaas wel. We moeten onthouden dat wind en wolken valse vrienden zijn: ze verminderen het warmtegevoel (infrarood), maar absoluut niet de uv-stralen. Wolken laten tot 80% van de uv-stralen door, en sommige verhogen zelfs het gevaar door de reflectie die ze veroorzaken. Bij dikke zwarte wolken of regen zal de uv-index uiteraard wel flink dalen. Houd ook in gedachten dat hoogte het uv-risico verhoogt, net als sterk reflecterende oppervlakken (sneeuw, zand, enz.).
"Wind en wolken zijn valse vrienden"
Vraag 3
Mijn techniek is mijn huid voorbereiden door geleidelijk bruin te worden: niet slecht, toch?
Ook hier moeten we eraan denken dat bruinen een afweerreactie van het lichaam is, dat inderdaad melanine aanmaakt om de cellen tijdelijk te beschermen tegen de gevaren van uv-stralen.
Prima, maar telkens wanneer deze bruiningsmechanismen worden aangesproken, raken ze uitgeput en worden ze geleidelijk minder doeltreffend. Na verloop van tijd raakt het "zonnekapitaal" uitgeput en stijgt het risico op carcinoom. Bovendien biedt een bruine huid slechts een zeer zwakke bescherming, gelijk aan een SPF van ongeveer 2 tot 4: dat kan beter!
Vraag 4
Wat betekent zonnekapitaal precies?
"Zonnekapitaal" is een beeld dat wordt gebruikt om uit te leggen dat de effecten van uv-stralen zich gedurende het hele leven opstapelen. Elke blootstelling (dus elke keer dat u naar buiten gaat) spreekt onzichtbare herstelmechanismen van de huid aan, die geleidelijk uitgeput raken met de tijd (zonnekapitaal).
" Iemand met een zeer lichte huid heeft dus zeer weinig "reserve" en daardoor een beperkt "zonnekapitaal": het risico op huidveroudering en het ontwikkelen van huidkanker zal des te groter zijn."
Vraag 5
Laat de zon de huid ook verouderen?
Natuurlijk. Dit keer zijn vooral de UVA-stralen verantwoordelijk: met name rimpels en bruine vlekken, en ze kunnen zelfs door glas heen dringen. UVB-stralen veroorzaken daarentegen vooral zonnebrand.
Vraag 6
Is zonnebrand echt gevaarlijk?
Ja. Elke zonnebrand komt overeen met de vernietiging van huidcellen door uv-stralen. Herhaalde zonnebrand, vooral tijdens de kindertijd en adolescentie, verhoogt blijvend het risico op melanoom, de meest agressieve vorm van huidkanker.
Let op kinderen: zij hebben een kwetsbaardere huid en hun blootstelling aan de zon is doorgaans 3 keer groter dan die van een volwassene!
Vraag 7
Als ik zonnecrème gebruik, kan ik dan de hele dag buiten blijven?
Niet echt. Zonnecrème vermindert een deel van de uv-stralen, maar blokkeert ze nooit volledig (een totale sunblock bestaat niet!). Bovendien moet ze in ruime hoeveelheid worden aangebracht (een theelepel voor het gezicht) en regelmatig opnieuw worden aangebracht (elke 1 tot 2 uur), wat in het echte leven bijna nooit gebeurt. Ze vervangt noch bedekkende kleding, noch een hoed, noch het opzoeken van schaduw...
Vraag 8
Bedekkende kleding houdt warmte vast en beschermt niet altijd tegen de zon?
Deze keer hangt het af van het type kledingstuk. Een technisch, ademend kledingstuk met UPF 50 zorgt voor goede ventilatie, draagcomfort tijdens sportactiviteiten en uitstekende zonbescherming. Daarentegen is het waar dat een dun, grof geweven, licht of nat kledingstuk een aanzienlijk deel van de uv-stralen doorlaat...
Vraag 9
Welke zones zijn het gevoeligst, waar huidkanker het vaakst ontstaat?
De meest blootgestelde zones zijn de zones met het hoogste risico: gezicht (vooral neus, oren en lippen), hoofdhuid bij mensen met dunner wordend haar, decolleté / hals, onderarmen, handruggen en benen.
Bij sporters zijn de schouders en de bovenrug doorgaans ook sterk blootgesteld. De beste preventie is dus het bedekken van deze zones, met een hoed met brede rand voor het gezicht, de nek en de oren, en met een broek, evenals armstukken of lange mouwen, vooral voor de onderarmen.
Vraag 10
Ik heb een lichte huid en veel moedervlekken: loop ik meer risico?
Ja. Het risico op huidkanker is hoger bij mensen met een lichte huid, en het risico op melanoom (kanker van een moedervlek) neemt toe vanaf 50 moedervlekken. Dat betekent dat de bescherming des te strikter moet zijn!
Dr. Claire Jacquin
Dermatoloog · Lid van de vereniging "Dans la peau des sportifs"
Delen: